كۆبوونەوەیەكیتری هەرێمی ئاسیاباسفیكی((EI))

18 شوبات 2017

 

دوای ئەوەی بە فەرمی لەلایەن كۆمیتەی ئاسیاباسیفیكی یەكێتی مامۆستایانی جیهانی (EI)بانگێشت كراین بۆ كۆبوونەوەی دەوری كە لە رۆژانی (24- 27 و 28/9/2016 )لە كوالالامپور و رانگۆنی پایتەختی دەوڵەتی میانمار بەڕێوە دەبرێت، لە راستیدا ئەو كۆبوونەوە لەبەر ئەم هۆكارانە بۆ من هەندێك قورس بوو: - 

1- لەسەروبەندێكی زۆر هەستیاردایە كە نیگەرانیەكی زۆری مامۆستایان هەیە لەسەر درێژەكێشانی بەزۆرە ملێی كەمكردنەوەی موچە هەروەها ئەو نا دادپەروەریەی تێیدایە. 

2- سەرەتایی كردنەوەی دەرگاكانی قوتابخانە و خوێندنگاكانە كە لە (27) مانگی ئەیلول كە هاوكاتە لەگەڵ رۆژانی كۆبوونەوەكە، زۆر گرنگە مرۆڤ لەو رۆژانە لەنزیك پێشهاتەكان بێت . 

3- وڵاتێكی وەك میانمار (بۆرما) كە هیچ شارەزاییەكەت نەبێت لە كلتوری تەنها ئەو هەواڵانەی میدیا جیهانیەكان نەبێت كە لەسەر وەختێكدا دیمەنی شەڕێكی نا بەرامبەریان دەگواستەوە كە زۆرینەی ئەو وڵاتەی بەرامبەر بە كەمینەی موسڵمانی ئەو وڵاتە ئەنجامیان دەدا. 

4- ئەو وڵاتە فیزەی دەوێت، فیزەش دەبێت لەلایەنی فەرمی ( سفارە ، قونسلیە) وەربگیرێت كە چی ئەو وڵاتە لە دەڤەری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تەنها لە میسر و توركیا و سعودیە و ئیمارات سەفارەی هەیە . 

لەبەر دوا هۆكار، كۆمیتەی هەرێمایەتی بۆ كار ئاسانی وەرگرتنی فیزە، خۆیان داوایان كرد كەوا (3) رۆژ پێش بەڕێوەچونی كۆبوونەوەكان سەفەری كوالالامپوری پایتەختی مالیزیا بكەم، لەبەر رێككەوتی كۆبوونەوەكان و پشوی فەرمی مالیزیا كە رۆژانی شەممە و یەكشەممانە، بە باشیان زانی (3) رۆژ زوتر سەفەرەكە بكرێت، ئەوەبوو خۆیان هەموو تەرتیباتەكانیان كردوو رۆژی سێشەممە كاتژمێر (9) بەیانی بەرەو فڕۆكەخانەی هەولێر بەرێكەوتین، كاتژمێر(11.40) سەركەوتین، ئەوەی هەندێك دڵی ئارام كردمەوە، لەسەر داوەتی یونسكۆ بۆ خولێكی (10) رۆژە لە مالیزیا كۆمەڵێك فەرمانبەری هەرێم و مەركەز هەروەها دوو گەنجیتر بۆ گەشتكردن هاوسەفەربووین، ئەمە وایكرد هەمومان بەیەكەوە سەفەر بكەین، ئاشكراشە هەمیشە سەفەری بە گروپ یان زیاتر لەكەسێك خۆشترە لەوەی بەتەنیا بیت، كاتژمێر (2.10) گەیشتینە فڕۆكەخانەی (دۆحا)، ئەوەی كە زۆر تاقەت بڕوكێن بوو، دەبوو (5) كاتژمێر لە فڕۆكەخانە بمێنینەوە تا فڕۆكەی دواتر جوڵە بكات بەرەو پایتەختی مالیزیا، بە هەر حاڵ كاتەكەمان بەسەر برد، دواجار كاتژمێر (7.40) فڕۆكەكەی مالیزیا كەوتە رێ، پێویستە بوترێ فڕۆكەكە لە جۆرە گەورەكان بوو یەك گەڕەك خەڵكی جۆراوجۆر و رەگەزی جیاوازی تێدا بوو، دوای فڕینی (7.45) حەوت كاتژمێر و چل و پێنج دەقیقە، سەرەنجام كاتژمێر (8.22)بەیانی بەكاتی مالیزیا لە فڕۆكەخانەی مالیزیای نێو دەوڵەتی كە نە سەری دیارە و نەبن نیشتەوە، جێگای ئاماژە پێدانە مالیزیا (5) كاتژمێری تەواو لە پێش هەرێمی كوردستانە، دوابەدوای نیشتنەوە و دابەزین هەروەها وەرگرتنی فیزەی مالیزیا هەر لە فڕۆكەخانە، بەرەو شوێنی حەوانەوە كە فندقی فیدرالی شەقامی عەرەبی ناوەڕاستی كوالالامپور بوو بەڕێكەوتین، دەوروبەری كاتژمێر(11) گەیشتینە فندق، لەوێ جێگاو رێگا پێش وەخت ئامادەكرابوو، لەگەڵ گەیشتنم دەبوو چاوەڕوانی نوێنەری مەكتەبی ئاسیاباسیفیك بكەم تاوەكو ئامادەكاری بۆ وەرگرتنی فیزەی میانمارم بۆ بكات، سەرەنجام لە كاتی دیاریكراودا واتە كاتژمێر(3) نوێنەرەكە هات بۆ ئەوەی وێنە و جەوازسەفەر و زانیاریم لێوەربگرێت و فۆرمیش پڕبكاتەوە، لەبەر ئەوە بەمەجبوری هەر لە هوتێل مامەوە نەمتوانی دەربچم، بۆ بەیانیەكەش هەر بەهۆی ئەوەی جەوازسەفەرەكەم لە سەفارەی میانمار بوو لە هوتێل مامەوە بەڵام رێككەوتێكی باشبوو، كۆمەڵێك كوردی ئێرانی لە گەشتدابوون، لەهۆڵی پێشوازی لەگەڵیان دانیشتم بە دور و درێژی باس و خواسی ئەم دیو ئەودیوی سنورمان كرد، هەر چەندە بەجۆرێك لە هەستیاریەوە قسەم لەگەڵ دەكردن بەڵام دیاربوو ئەوان بەتامە زرۆوە باسیان لە پێشهاتەكانی باكوری كوردستان و رۆژئاواش دەكرد، زۆریان پێ گرنگ بوو كە بەرەو پێشوەچونێكی باشیان لەبواری نەتەوەیی كردووە، زۆر بە چاكیش باسیان لە كوردستانی باشور كرد كە بۆتە پەناگە بۆ لایەنە سیاسیەكان و كۆمەڵێك خزم و كەس و ناسیاویان، تەنانەت یەكێكیان وتی من خزمی زۆرم لە ئۆردوگای كۆیە هەیە زۆریش بەتاسەوەم سەردانیان بكەم هەروەها باسی دۆخی پەروەردەش كرا ئاماژەیان بەوەدا پەروەردە لە وڵاتی ئێران خزمەتی فەلسەفەیەكی دیاریكراو دەكات هیچ ئاسۆیەكی بۆ ئازادی نەتەوەیی و دیموكراسیەتی تێدانیە، تیاشیدا نابێت، سەرەنجام بیروباوەڕی هەموو لایەك ئەوەبوو چەند دەكرێت دەبێت كورد لە هەموو پارچەكان لێك نزیكبنەوە، بەوە دەتوانرێ خواستە گەورەكان بەدیبكرێت، زۆریان پێخۆشبوو درێژە بە باسەكان بدەین بەڵام لەبەرئەوەی ئەوان لەسەر سەفەر بوون بۆیە ماڵئاواییمان لەیەكتر كرد، زۆریشیان پێ باشبوو ئەگەر بوار هەبێت بەردەوام بیروڕا لەگەڵ یەكتر بگۆڕینەوە تا سنوری سەردانی كردنیش، بۆ رۆژی هەینی 23ی مانگ چاوەڕوانی جەواز سەفەرەكەم كرد، بۆ ئەو مەبەستە پەیوەندیم بە نوسینگەی هەرێمایەتی ئاسیاباسیفیك كرد تاوەكو زانیاری تەواو وەربگرم، چونكە هەندێك نیگەران بووم، ئەوەبوو وەڵامیان دامەوە كە ئەوان ئاگادارن و سات بەسات لە پەیوندیدان و كاتژمێر (12) نیوەڕۆ دەگاتەوە دەستم، بە كردارەكی وا دەرچو كاتژمێر (12.1)دوازدە و یەك دەقیقە وەكیلی سەفەرەكەم گەیشتە هوتێل و پاسەپۆرتەكەی بە فیزە لێدراوی رادەست كردمەوە، سوپاسم كرد هەروەها سوپاسی نوسینگەشم كرد لەبەر خەمخۆریان لە راستیدا هەندێك كار و كردەوە هەیە سەرنجی مرۆڤ رادەكێشێ و پرسیارمان لا دروست دەكات، ئێمە و ئەوان مرۆڤین هەمومان خەڵقەندەی خواین، بۆچی ئەوان دڵسۆزن لە راپەڕاندنی ئەركەكان و پابەندن بەكاتەوە ؟ بۆچی ئێمە بەخەمساردیەوە مامەڵە لەگەڵ ئەركەكان و كات دەكەین، ئەوان وتیان رۆژی چوارشەممە كاتژمێر (3) چاوەڕێت دەكەین لە هوتێل بۆ ئەوەی پێداویستیەكانی فیزە وەرگرتنت لێ وەربگرین،دەقا و دەق وایان كرد هەروەها لە هێنانەوەش وتیان كاتژمێر (12)، یەك دەقیقە تێپەڕی بوو داوای لێبووردنیان كرد، زۆر بەداخەوەم لەلای ئێمە خولەك و كاتژمێر تەنانەت رۆژیش بایەخی نیە هەروەها بەڵێن و بەڵێنكاریش، پێویستە ئەوە بزانرێ و لامان بەرجەستە بێت، سەرچاوەكەی هەردوو روكار پەروەردەیە، پەروەردەكەی لای ئەوان سەرە رێگەی راستی گرتوە مرۆڤی تەندروست بەرهەم دەهێنێ، پەروەردەكەی ئێمە زۆری دەوێ تاوەكو دەگاتە ئەو سەرە رێگەیە كە رێگەی تەندروستە بۆ یەكلاكردنەوەی باش و خراپ، كاتژمێر (2)ی دوای نیوەڕۆ كۆبوونەوەیەكی نائاسایی ئەنجومەنی تەنفیزی لە بارەگای مەكتەب بەئامادەبوونی زۆربەی ئەندامانی مەكتەب جگە لە سەرۆكی ئەنجومەن و نوێنەری ئوسترالیا و ئەندنوسیا و كۆریای باشور و سریلانكا، لەو كۆبوونەوە گفتوگۆ لەسەر راپۆڕتی گشتی و ئەنجومەن و بەرنامەی كۆبوونەوەی ئاسایی رۆژانی (27-28) لە رانگۆن كرا ، پێویستە بوترێ رەوشی ئێستای باشوری رۆژئاوای ئاسیا بەتایبەت رەوشی مامۆستایان و رێكخراوەكان خرایە بەرباس جەخت لەسەر ئەوەش كرایەوە بەشێكی كۆبوونەوەی ئاسایی بۆ تەرخان بكرێت هەروەها ئەو رێكارانەش دیاری بكرێت بۆ پشتگیری لە چارەسەركردنی كێشەكانی مامۆستایانی كوردستان لەگەڵ رەوشی سوریا و زۆری ئەو ئاوارانەی كە تیایدا هەزارەها قوتابی و مامۆستا بێ خوێندن و كار بوون، لەلایەن خۆمەوە پێشنیاری ئەوەم كرد نامەیەكی بەهێز بۆ هەریەك لە حكومەتی مەركەزی و حكومەتی هەرێم بنێرن تاوەكو كێشەی دوا كەوتنی موچە چارەسەر بكرێت وێنەیەكیش لەنامەكە بدرێتە رێكخراوە نێو دەوڵەتیەكانی تایبەت بە پەروەردە و خوێندنی باڵا، رۆژی (24) مانگ كە دەكاتە شەممە، پشوی فەرمیە لە مالیزیا هەروەها رۆژی یەكشەممەش بۆیە هیچ چالاكیەك ئەنجام نەدرا تەنها ئەوە نەبێت هەندێك شوێن بەسەركرایەوە لەمیانەی گەڕان و بەسەركردنەوەكان تێبینیمان كرد جوڵەیەكی بەردەوام لەو شارە لەسەر هەموو ئاستێك هەیە، ئاوەدانی، جوانكاری، پەرەپێدانی رێگاوبان، من ئەوە سێهەم جارە سەردانی مالیزیا بكەم (2013-2015-2016) لەهەر سێ جاران گۆڕانكاری گەورەم بەدیكردووە، بەتایبەت ئەمجارەیان لە هەردوو جارەكەیتر زیاتر هەر لەو دەوروبەرەی ئەو شوێنەی ئێمە لێی دابەزی بووین، لەماوەی ساڵێكدا چەندین هەور بڕی تازە لە قۆناغی بیناكردندان هەروەها چەندین شەقامی یەكتر بڕ و بنەوەڕێ سەرەوەڕێ، پێویستە بوترێ ئەو وڵاتە نە نەوتی هەیە و نە زەوی و زارێكی زۆر حەشیمەتێك خەڵكیشی لێ دەژیێ‌ كە خۆی زیاتر لە (30) ملیۆن كەس دەدات، تەنها كانزایەك هەیان بێت ( قەسدیرە) ئەوەش رێژەكەی هی ئەوە نیە ئەو هەموو جوانی و ئاوادانیەی پێ بكرێت و هێشتاش لە قۆناغی گەنج بوون بێت، بڕوام (100%) بەرهەمی عەقلی ئیدارەدان و پەروەردەیەكی تەندروستە ئەو وڵاتەی خستۆتە ئەو قۆناغە و بەردەوامیش لە هەڵكشاندایە، لە هەریەكێكیان بپرسێت دەڵێن ( مهاتیر محمد ) ئەو كەشەی بۆ فەراهەم كردین، بۆیە هەمویان بە باوكی روحی دەزانن، ئەو پیاوە و ئەو پەروەردە تەندروستە وایكردووە، ئێستا مالاویەك و هندیەك و سینیەك و رواویەك جیاوازیان نەبێت، هیچ ئاینەكیش كە زیاتر لە (60%) موسڵمانن ئەوانیتریش بوزی و هندۆس و رواوی و ئاینزایترن لاف لەسەر ئەویتر لێنادات، هەموو تاكەكان ئازادن لەئاین بینی خۆیان گرنگ ئەوەیە ئەركەكانیان راپەڕێنن، زۆر جێگای داخە لەگەڵ هەر یەكێكیان قسە بكەیت دواجار كە لێت بپرسێت خەڵكی كوێی توش دەبێت بڵێی عێراق/ هەرێمی كوردستان، یەكسەر دەڵێن (سەدام)؟ ئەوەش ئەوە دەگەیێنێ ئەو پیاوە دوژمنی عێراق بووە و قازانجی بۆ زۆر وڵات هەبووە، ئەكید لەبەر ئەوەیە ناوی ئەو ناوناخۆشە دەهێنن، ئەوەی جێگای حەیف و دۆژدامانە عێراق بەو هەموو كانزا و بەروبوومە زۆرەوە هەر كاولگەیە و بەردەوام لە پاشەكشێدایە مەینەت لەدوای مەینەت روبەڕوی دەبێتەوە، لەكوردستانەكەی خۆشمان بەو هەموو بەروبومە و پارە لەبن نەهاتوەی چەند ساڵی رابردوو نەتوانرێ ژێرخانێك بنیات بنرێت تاوەكو چیتر نەوت نەبێتە سەرچاوەی ژیان دڵنیاشم جارێ وا زوو ئەو كەشە لەبارە نابینین چونكە ئەوە عەقلی دەوێت، عەقلێكی( مەهاتیری) كەجیاوازی لەنێوان ئەم و ئەو نەكات، دەرفەتی پێشبڕكێ لەبەردەم كەسانی داهێنەر واڵا بكات و پەروەردە و خوێندنی باڵاش ئەوەندە تەندروست بكات بۆ بەدەستهێنانی خەونە بەدینەهاتوەكان، دووشەممە (26) مانگ لەكاتژمێر (7) بەیانی بەرەو فڕۆكەخانەی مالیزیا بەرێكەوتم كە (56) كم لە سەنتەری شارەوە دوورە كاتژمێر (10.5) سواری فڕۆكە مالیزیا بووین بەرەو ( رانگۆن) كە نێوانی ئەو دوو وڵاتە (2.40) دوو سەعات و چل دەقیقەیە، بۆ بەشداریكردن لە كۆبوونەوە فەرمیەكانی ئەنجومەنی تەنفیزی هەرێمی ئاسیا باسفیك كە لە شاری رانگۆن و لە هوتێل ( چاتڕۆم) بۆ ماوەی دوو رۆژ بەردوام دەبێت، دواجار فڕۆكەكە كاتژمێر (12.40) لە فڕۆكەخانەی رانگۆن نیشتەوە پێویستە بوترێ فڕۆكەخانەكە زۆر ئاسایی بوو هەر وەكو فڕۆكەخانەكەی خۆمان لە هەولێر، كەمێك فراوانتر بوو، ئەمە لە كاتێكدا ئەو وڵاتە ژمارەی دانیشتوانی زیاتر لە (55)ملیۆنە تەنها رانگۆن و دەوروبەری نزیكەی(5) ملیۆنە، بەڵام دیارە زۆر هەژارن، تا هەنوكە كلتوری ئینگلیزیان پێوە دیارە چونكە پێشتر ئەو وڵاتە یەكێك لە ژێر دەستەكانی بەریتانی بووە بە شێوەیەك زۆربەیان ئینگلیزی دەزانن هەروەها لێخوڕینی ئوتۆمۆبێلیان بە راستەیە، جگە لەوەش لەسەر زۆربەی باڵەخانەكانیان هەر بە ئینگلیزی نوسراوە، جێگای ئاماژە پێدانە سەرەتای ئەو سەفەرەم نەختێك ناخۆش بوو چونكە بۆ وڵاتێك دەچیت كەمترین شارەزایت لێی هەیە هەروەها لە ساڵانی رابردووشدا ناوبانگێكی خراپی هەبووە بە هۆی ئەوەی لەلایەك هەمیشە حكومەتی عەسكەری لێ بووە بەردەوام كودەتا و كودەتاكاری بووە لەسەر دیموكراسیەت، لەلایەكیتر ئەو گێچەڵە ناڕەوایەی بە موسڵمانەكان كراوە، لەگەڵ ئەوەشدا كە لەگەڵیان دەدوێیت نەرم و دەم بە پێكەنین نیگەرانیەكەم هەروەكو لەپێشەوە وتم نەختێك رەویەوە بەهۆی ئەوەی بەشێك لە ئەندامانی ئەنجومەنی تەنفیزی هاوسەفەرم بوون لەوانە خاتو ( سوزان هۆگبۆد) سەرۆكی (EI) هەروەها سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی گشت هند، سەرۆكی یەكێـتی مامۆستایانی مالیزیا لەگەڵ جیروم فەرناندیز راهێنەر لە مەكتەبی ئاسیا باسیفیك، بۆ كاتژمێر دەوروبەری (2) گەیشتینە هۆتێلی ئاماژە پێكراو، بەیانی بە پێی خشتەی كار بڕیار وایە كاتژمێر (9) دەست بە كاروبارەكانی تەواوكەری كۆبوونەوە سەرەتاییەكەی رۆژی هەینی كوالالامپور بكرێت، رۆژی سێشەممە (27) ئەیلول بەپێی ئەو بەرنامەی رێكخرابوو، كاتژمێر (9)ی تەواو دەست بە كۆبوونەوەكرا ، لە كۆبوونەوەكەدا هەریەك لە ( سوزان هۆگبۆد) سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی جیهانی (EI)، ( فرید ڤان لیون) سكرتیری (EI) هەروەها سەرۆك و ئەندامانی مەكتەبی تەنفیزی جگە لە نوێنەری سەنگافورە، دورگەكانی (فیجی) بەهۆی گرفتی لۆجستی نەیانتوانی ئامادەبن، وەك وترا بەیانی چوارشەممە (28)مانگ دەگەنە كۆبوونەوە، (شاشی بالاسینگ) هەماهەنگكاری هەرێمی ئاسیاباسیفیك و دەستەی راهێنەران و كارگێڕی نوسینگەی سەرەكی لە كوالالامپور ئامادەبوون، دەسپێكی كۆبوونەوە سەرۆكی ئەنجومەن ( یاسۆمۆتۆ ئەكۆمۆتۆ) وتەی پێشكەشكرد، لەوتەكەیدا بەخێرهاتنی سەرۆك و سكرتێری (EI)و تەواوی ئەندامان و ئامادەبووانی كرد كۆبوونەوەكەشی بە گرنگ وەسفكرد لە زنجیرە كۆبوونەوەكانی هەرێمی ئاسیا باسیفیك كە خۆی لە خۆیدا گەورەترین هەرێم و زۆرترین رێكخراوی مامۆستایانی تێدا ئەندامە، جێگای وەبیرهێنانەوە ئەو هەرێمە لە پێنج دەڤەر پێكهاتوە 

1- رۆژئاوا و باشوری رۆژئاوای ئاسیا 

2- رۆژهەڵاتی ئاسیا 

3- ناوەڕاستی ئاسیا 

4- باشوری ئاسیا ( باسیفیك) 

5- ئوستورالیا 

لەو هەرێمە و دەڤەرەكانی (73) رێكخراوی مامۆستایان، ئەندامن لە (EI)، پێویستە بوترێ كۆمەڵێك وڵات لە چوارچێوەی ئەو هەرێمە هەن كاری رێكخراوەیی قبوڵ ناكەن لەوانە (سین)، (ئێران) لە ڤیتنام و كەمبودیا كێشەی زۆریان هەیە تازەش لە میانمار رێكخراوەكان لەنێوانیاندا مامۆستایان كەوتونەتە كار، بە تایبەت دوای ئەوەی لە هەڵبژاردنی ساڵی رابردوودا حكومەتێكی ئاراستە دیموكراتی هاتۆتە سەر دەسەڵات، بەڕێز (ئۆكومۆتۆ) تیشكی خستە سەر لە دەستدانی ئەندامێكی ئەنجومەن و سەرۆكی رێكخراوی مامۆستایانی ئەندەنوسیا(د.باسۆلیستۆ) جەختیكردەوە لەسەر ئەوەی جوڵانەوەی پیشەیی مامۆستایان بە لەدەستدانی ئەو پیاوە زیانێكی زۆری بەركەوتوە، داوا كرا یەك خولەك وەك رێزگرتن لە گیانی كۆچكردوو بە پێەوە بوەستن جێگای وەبیرهێنانەوەیە لە كاتی كۆچكردنی ئەو سەركردەیە یەكێتی مامۆستایانی كوردستان بروسكەی هاوخەمی بۆ یەكێتی مامۆستایانی ئەندەنونسیاو خانەوادەكەی ناردبوو ، دوای ئەوە رونیكردەوە ئەمڕۆ هەلێكی باشە كە خاتو (سۆزان) و بەڕێز( فرید) ئامادەن دەبێ‌ بە وردی گفتوگۆ لەسەر ئەجیندای ئامادەكراو و رەوشی هەندێك شوێنی هەستیار بكەین، لەوانە كەمبۆدیا، عێراق/كوردستان، توركیا، فیجی، ئەفغانستان، پاكستان، ڤێتنام پاشان داوای لە شاشی كرد، پێداچونەوەیەك بە بڕیارو راسپاردەكانی كۆبوونەوەی نیسانی (2015) بكات، تاوەكو بزانرێ چەندی لێ جێبەجێكراوە لەو بارەیەوە هەماهەنگكاری هەرێم، بە وردی هەڵوێستەی لەسەر بەرەنجامەكانی كۆبوونەوەی رابردوو كرد، جەختی كردەوە بەرنامەكان وەكو خۆی جێبەجێكراوە لەبارە 

1-Quality Education For All

2-Trade union and Human Rights 

3-Gender Equality 

4-Building Capacity of (EI) member Organstions in EIAP Region

5-Strengthening EI 

لەو بارەیەوە جەختیكردەوە ئەوەی رێگربووبێت سەرباری هەوڵەكانمان، رێگری هەندێك لە حكومەتەكانە بۆ نمونە پاكستان فیزە نادات تاوەكو نوێنەر بنێرین و چالاكی ئەنجام بدات وەك ۆركشۆپ، سمینار، دیارە ئیمكانیاتی ماددی دیاریكراویش لە هەندێك كاتدا رێگربووە، بەگشتی ئاماژەی بەوەدا ئەو بابەتە گرنگانەی لەسەرەوە ئاماژەی پێدرا بەشی زۆری جێبەجێكراوە دەربارەی هەریەك لەو بڕگانە داوای لە یەك بەیەكی تیمی بەرپرس كرد راپۆرتی خۆیان بخەنە ڕو، پێویستە بوترێ لە سیستەمی كاری ئەو هەرێمە تیمێك هەیە بەكارەكان هەڵدەستن هەریەك لەو ئەندامانە بەرپرسە لە چالاكیەكانی دەڤەرێك، بەرپرسی ناوەڕاست و رۆژئاوای ئاسیا كەسێكە بەناوی ( رەی) خەڵكی فلیپینە،ـ بەڕێز ( رەی ) لەراپۆرتەكەی خۆیدا وێڕایی ئەوەی ئاواژەی بەوەدا كە سەردانی چەند شوێنێكی كردووە لەوانە هیند، بەنگلادیش، مەنگۆلیا، لەوێ چەند ۆركشۆپ و سمیناری كردووە لە بەرنامەشی دابووە سەردانی ئەفغانستان و عێراق/كوردستان بكات، رونیكردەوە نەچۆتە ئەفغانستان لەبەر مەترسی گەورە لەو وڵاتە، سەبارەت بە كوردستانیش وتی لەبەر ئەوەی كاتمان زۆر كەمبووە هەروەك لەگەڵ بەڕێز ((عبدالواحێد؟؟))یش قسەم كردووە، لەداهاتودا لەبەرنامەمان دەبێت، بۆ ئەو مەبەستەش هەماهەنگی تەواو دەكەین لە هەڵبژاردنی كات و ساتەكەی، لەسەر كۆی ئەو بابەتانە و راپۆرتی ئەندامانی تیمی راهێنەران، ئەندامانی ئەنجومەن بیروڕای جۆراوجۆریان خستەڕو هەندێكی رەخنە بوو لە چۆنیەتی ئەداكردن، داوای ئەوەیان كرد بەشێوەیەكی یەكسان هەوڵەكان دابەش بكرێت نەك هەندێك وڵات زۆرتر هەندێكیتر كەمتر، لەبەرامبەردا ئەوە پەسندكرا رێكخراوەكان و وڵاتەكان ریزبەند بكرێن لێرە بەدواوە بەپێی پێویستی هاوكاری تیمی شارەزایان لەبواری راهێنان و پەرەپێدان بگەیێنرێتە رێكخراوەكان، لەبارەی ئەو بابەتە وەك نوێنەری رۆژئاوای ئاسیا ئەو تێبینیانەمان خستەڕو: - 

1- بارودۆخی خراپی دەڤەرەكە پێویستی بە پشتگیری زۆر هەیە، كەچی كەمترین قسە و باس و پشتگیری لە لایەن هەرێمی ئاسیا باسیفیك بۆ ئەم دەڤەرە گەرموگوڕە هەبووە كە دەبێت زۆر زیاتر بێت . 

2- زۆربەی ئەو ژن و منداڵانەی لە دەست (داعش) رزگاریان دەبێت لە بارێكی دەرونی زۆر خراپدان و پێویستیان بە چاودێری و سەرپەرشتی زۆر هەیە تاوەكو بگەڕێنەوە باری ئاسایی خۆیان، لەو بارەیەوە دەبێت ئەنجومەنی تەنفیزی هەموو هەوڵێك بدات چ بەخۆی چ بە رێكخراوەكان تاوەكو كار لەسەر ئەو بابەتە مرۆڤایەتیە بكات . 

3- یەكێتی مامۆستایانی كوردستان و رێكخراوەكانی مامۆستایانی دەڤەرەكە بەتایبەت ئەمساڵ بەشی خۆیان لەبەشداریكردنی ئەندامەكانیان لە ۆركشۆپ و كۆنفراس و ئەو سمینارانە كەلە دەڤەرەكە بەڕێوەچون نەدراوەتێ، زۆر گرنگە ئەوە لە داهاتو لەبەر چاوبگیرێت، لەدرێژی وتەكان ئاماژەم بەوەدا یەكێتی مامۆستایانی كوردستان لەسەر ئەركی خۆی وەك لە راپۆرتەكەمان ئاماژەمان پێداوە چەندین سمینار و ۆركشۆپی بەڕێوەبردووە زانیاریەكانیشمان لەكاتی خۆیدا ناردووە هەروەها دەبێ زۆر سوپاسی گەورترین رێكخراوی مامۆستایان بەریتانی (NASUWT) و (EI)ی بكەین كەلە (2015) ۆركشۆپەكیان بۆ ماوەی (2) رۆژ لەوڵاتی لوبنان بۆ رێكخستین (25) كەس تێدا بەشداری كرد، ئەمساڵیش لەمانگی (10)دیسان ۆركشۆپێكیتر رێكدەخەن كە (24) كادیری رێكخراوەیی بەشدار دەبن. 

4- دەركردنی ژمارەیەكی زۆری مامۆستایان لەلایەن حكومەتی توركیا لە كارەكانیان مایەی نیگارنیە كە تا ئێستا ئاماژەكان بۆ (28)هەزار مامۆستا دەچێت، ناكرێت) EI)ی بێدەنگ بێت لەوبارەیەوە بەڕێز ( فرید ڤان لیون) رونكردنەوەی داو وتی ئێمە لەنزیكەوە ئاگادارین نەك هەر مامۆستا، رەوشی مافی مرۆڤیش لەمەترسیدایە، تەنانەت ئەو ئاوارانەی كە نزیكەی دوو ملیۆن و نیو زیاتر دەبن ئەوانیش لەژێر فشاردان بە مەبەستی سیاسی و دەسكەوتی دارایی كۆچیان پێ بەرەو ئەوروپا بكەن، ئێستا زۆربەی رێكخرەكان كاریان وەستێنراوە رێكخراوی (ئێت مسەن) كە زۆر ئەكتیڤ بوون ئێستا دەكرێت بڵێین بێ سەركردایەتیە لەبەر ئەوەی زۆربەی سەركردەكانیان دەست بەسەركراون یان راگیراون، راشیگەیاند ئێمە لەگەڵ رێكخراوە نێو دەوڵەتیەكان و دیموكراتیەكان لە هەوڵداین راستی پێشێلكردنی مافی مرۆڤ لەو وڵاتە رون بكەینەوە كە ئەو كارانەی دەكرێت هەمووی سیاسی و نەتەوەییە، ئەوەش وەك لە بەندەكانی جاڕنامەی مافی مرۆڤدا هاتوە، نابێت ببێتە پاساو بۆ ئەو پڕۆسێسە خراپەی لەو وڵاتە پەیڕەو دەكرێت، چەند ئەندامێك تێهەڵچونیان لەسەر ئەو بابەتە كرد و پێویستی بە دەنگەوە هاتنیان كرد، بەتایبەت بۆ مامۆستایانی كوردستانی باكور . 

5- رەوشی خراپی ژیان و گوزەرانی مامۆستایان لە كوردستان وایكردووە، پەورەردە و خوێندنی باڵا زۆر بەرەو دواوە بكشێتەوە كە ئەوەش مەترسی بۆ ئایندەش دروست دەكات نەك ئێستا، لەبەرئەوەی مامۆستایان بۆ دوو ساڵ و نیو دەچێت بەدەست دواكەوتنی موچەوە دەناڵێنن بەتایبەت لە (2016) كە بڕینی ناڕەوا لە موچەكانیان دەكرێت وێڕایی ئەوەش لەكاتی خۆیدا نادرێت، لەو بارەیەوە ئاماژەم بە ناردنی چەندین نامەی پشتگیری لە (EI) و (NASUWT)دا، داوام كرد زۆر پێویستە هەرێمی ئاسیاباسیفیك و رێكخراوەكان نامەی پشتگیری بنێرن و داوا لە حكومەتی هەرێم و عێراق بكەن ئەو كێشەیە بەزوترین كات چارەسەر بكەن، لەوبارەیەوە ( شاشی بالاسینك)رونیكردەوە ئێمە بەردەوام لەگەڵ (EI)ی لە گفتوگۆ دابووینە بۆ پشتگیریتان ئێستاش چیتریان دەوێت تا بیكەن، سۆزان خان و بەڕێز فریدیش هەمان هەڵوێستیان دووبارە كردەوە زۆریش تەئكیدیان كردەوە (ی.م.ك) رێكخراوێكی ئەكتیفە و ئێمە زۆر بە بەرزریەوە كاروبارەكانیان هەڵدەسەنگێنین چونكە بەرامبەر بەو دۆخە هەستیارەی دەڤەرەكە و نالەباری ژیانی مامۆستایان بەهەموو شێوازێك لە هەوڵدان و نەوەستاون تاوەكو مافەكانیان بەرجەستە بكەنڤن تەئكیدیان كردەوە نابێـت كێشەی سیاسی تێكەڵاوی ژیان و گوزەرانی خەڵك بكرێت، بەداخەوە بەپێی ئاگاداریمان و راپۆرتە بەردەوامەكان ئێوە و بەدواداچونمان سیاسەت لەو دەڤەرە تێكەڵاوی هەموو شتێك كراوە، دەبێـت (ی.م.ك) لەگەڵ رێكخراوەكانیتر هەوڵی ئەوە بدەن راستە ئەركی پیشەیی فەلسەفەی سیاسی لە پشتەوەیە بەڵام سەرەنجام دەبێت لە قازانجی توێژەكە بێت نەك سیاسەتی تەسك و ئاراستەیەكی دیاریكراو، لەجیهانی پێشكەوتوش وایە زۆربەی كادیرە نیقابیەكان سیاسین، بەڵام ئەركە پیشەییەكان رادەپەڕێنن وەك ئەوەی لە یاسا و رێسای كاری رێكخراوەییدا هاتوە، پێویستە بوترێ لە گفتوگۆكان زۆربەی ئەندامان بۆچونیان هەبوو كە ئەو بابەتە لە پێش زۆربەمانە دەبێت هەمومان بۆی بەرهەڤ بین. 

خوێندنەوە راپۆرتەكان بەگشتی تا كاتژمێر چواری ئێوارە بەردەوام بوو جگە لە پشوەك بۆماوەی (20)دەقیقە، جارێكیتر لەسەر بڕگەكانیتر گفتوگۆكان دەستی پێكردەوە ، لەوانە هاوبەشی ساڵانەی( EI) (membership and dues) لەوبارەیەوە سەرۆكی ئەنجومەن و شاشی، رونیان كردەوە بەهۆی بارودۆخی دارایی ئەمساڵ كەمتر لە ساڵانیتر رێكخراوەكان هاوبەشی داراییان داوە، دیارە ئەوەش كاریگەری زۆری دەبێت لەسەر ئەنجامدانی چالاكیەكانی (EI) بەگشتی و هەرێمی ئاسیا، بەو هەژمارەی ئەو هەرێمە فراوانترین هەرێمە زۆرترین ئیمكانیاتی دارایی دەوێت هەر بۆ ئەو مەبەستە هەریەك لە خاتو سۆزان و بەڕێز فرید دووپاتیان كردەوە بەشداریكردن و پێدانی ساڵانە واتە چالاككردنی رێكخراوەكە بەپێچەوانەكەشی هەر راستە (EI) رۆڵی زۆر گرنگی لە دەڤەری جۆراوجۆرەكانی جیهان گێڕاوە، دیارە ئەوەش بەو توانا داراییە بووە، لە راستیدا ئەگەر بەردەوام نەبێت ناتوانین وەكو ئەوەی پێویستە بەردەوام بین هەر چەندە ئەو رێكخراوە وا بە ئاسانی دەست بەرداری بەرنامە و ئەجیندا جیهانیەكان نابێت، چونكە هێشتا هەر دەوڵەمەندە بەهۆی ئەوەی چەندین رێكخراوی دەوڵەمەندی جیهانی مامۆستایان هەیە دەقاو دەق ئەركەكانیان جێبەجێ دەكەن بۆ نمونە ئەمساڵ یابان زیاتر لە دوو سەدو پەنجا هەزار یۆرۆ هاوبەشی داوە، لەدرێژەی وتەكانی ئاماژەی بەوەدا ئێمە بارودۆخی رێكخراوەكانیش لەبەرچاو دەگرین بەڵام دەبێت هۆكاری باوەڕپێكراویان هەبێت، لەچوارچێوەی تێهەڵچونی ئەندامانی ئەنجومەن، من رونكردنەوەی پێویستم لەسەر بارودۆخی دارایی (ی.م.ك) دا، هەروەك تەئكیدیشم كردەوە پێشتر نامەمان بە وردەكاریەوە ناردووە بۆ (head office) و بەڕێز فرید هەروەها بۆ هەرێمی ئاسیا و ناسوت (NASUWT) كە مامۆستایان لە هەرێمی كوردستان (3) سێ مانگ و نیوی موچەی (2015)یان وەرنەگرتوە هەروەها (2016) بەپاشەكەوتكردنێكی ناڕەواوە تا هەنوكە تەنها حەوت جار لە (30%) تێكڕایی موچەكانیان پێدراوە، بۆیە مامۆستا ناتوانێت هاوبەشی ساڵانە بدات بێگومان ئەوەش كاریگەری لەسەر داهاتی (ی.م.ك)دەبێت، بۆیە داواكاری لێ بووردنمان كردووە تا بارودۆخی دارایی باش دەبێـتەوە ئەو كات بە تەواویەت ئیلتزام بە هاوبەشی ساڵانەی خۆمان لەبەرامبەر(EI) دەكەین ، لە پەراوێزی پشوەكان بەوردی لەگەڵ خاتو (سوزان) و بەڕێز (فرید ڤان) قسە و باسمان لەو بارەیەوە كرد، هەردووكیان بەتەواویەت تێگەیشتنیان بۆ دۆخەكە هەبوو، راشیان گەیاند هاوكاری تەواوتان دەبین لە 1- پشتگیری كردنتان بەهەموو شێوەیەك و بەهەر هەنگاوێك بۆ چارەسەری كێشەی دواكەوتن و پاشەكەوتكردنی موچە . 2- لەمانگی (10)مەكتەبی تەنفیزی (EI) لە برۆكسل كۆبووەنەوەی ئاسایی خۆی گرێدادات لەوێ تیشك دەخاتە سەر هاوبەشی ساڵانەتان و یارمەتیدان دەدات . 3- مانگی نۆڤەمبەر لە وڵاتی سوید كۆنفراسێك دەبەسترێت بە دەست پێشخەری (EI) و بەهاوكاری یەكێتی مامۆستایانی سوید (Lara forbandet) بۆ گفتوگۆكردن لەسەر رەوشی ئاوارەكانی سوریا و عێراق لە ئەوروپا و لەهەر سێ وڵاتی عێراق/ كوردستان ، ئوردون ، لوبنان، بەتایبەت قوتابی و خوێندكارەكانیان كە تا ئێستا ئاماژەكان بۆ ئەوە دەچن كە رێژەیەكی یەكجار زۆریان لە دەرەوەی پرۆسەی خوێندندان، ئەمە بۆ خۆی مەترسیەكی گەورەیە ئێوەش داوەت كراون هیوادارین ئامادەبن ، ئەمە و گفتوگۆ لەسەر هاوبەشی ساڵانە تا كاتژمێری (5.30) خایاند و كۆتایی بە پرۆگرامەكانی یەكەم رۆژ هێنرا، لە دووەم رۆژی كۆبوونەوەكان كاروبارەكان لە كاتژمێر (9)ەوە دەستی پێكردەوە، كاتژمێری یەكەم بۆ رێكخراوەكانی مامۆستایانی وڵاتی میانماری یەكگرتو تەرخانكرا، دەسپێكی ئەو بەشە هەماهەنگكار ( شاشی) رونیكردەوە ئەم كۆبوونەوە وەك پاڵپشتیەك بۆ بە تازە دیموكراتیزە بوونی ئەم وڵاتەیە، لەبەر ئەوەی دوای رزگاربوونی لە ژێر دەستەیی بەریتانیا بەردەوام حكومەتی سەربازی بووە، پارساڵ هەڵبژاردن كراوە و ئێستا دەسەڵاتێكی مەدەنی بەڕێوەی دەبات، وەزیری تازەی پەروەردە داوەتی ئەم كۆبوونەوەی كردووە و هەر لەسەر ئەركی ئەویشە بە سوپاسەوە، بۆ شرۆڤەكردنی رەوشی كاری رێكخراوەیی بانگهێشتی سەندیكای مامۆستایانی زانكۆی میانمار (MTU) هەروەها سەندیكای مامۆستایانی سەرەتایی و دواناوەندی (CTUM)لەگەڵ نوێنەری رێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی كرا، سەرەتا نوێنەری سەندیكای مامۆستایانی زانكۆ ئاماژەی بەوەدا (30) زانكۆ هەیە و (5000)مامۆستای زانكۆشمان هەیە، رێكخراوەكەمان لە (2015)دامەزراوە تا هەنوكە نزیكەی (340) كە دەكاتە (3%) مامۆستایان بوونەتە ئەندام، لەبەر ئەوەی هێشتا ترسی دەسەڵاتی سەربازیان هەیە و زۆریشمان پێویستە تاوەكو گرنگی كاری رێكخراوەیی لەلایەن مامۆستایانەوە بەهەند وەربگیرێت، لەو بارەیەوە وتی سەردانی پەرلەمانمان كردووە لەگەڵ وەزیر هەكاهەنگیمان هەیە، بەردەوامیشن لەهەوڵەكان بەڵام پێویستی زۆرمان بە یارمەتی ماددی و مەعنەوی هەیە بۆ راوەستان لەسەر پێ و درێژەدان بە كاروبارەكانمان، نوێنەری سەندیكای مامۆستایانی سەرەتایی و دواناوەندی (CTUM)ئاماژەی بەوەدا رێكخراوەكەمان لە ساڵی (1991)ەوە دامەزراوە بەڵام بواری كاركردنی نەبووە تا ساڵی (2015) ئێستا نزیكە (400) هەزار مامۆستا هەیە بەرامبەر بە (55) ملیۆن دانیشتوان ئەو رێژەیە زۆر كەمە ئێستا گەورەترین كێشە ئەوەیە كە زۆر دەڤەر و دێهات هەیە ناوەندی خوێندنی تێدا نیە دەڤەری وا هەیە بە (10)گوند یەك ناوەندی خوێندن هەیە، دیارە بەهۆی خراپی رێگاوبان ژمارەیەكی زۆر منداڵ بێ بەشن لەخوێندن، باسی لەوەشكرد سەندیكای مامۆستایان لەچوار هەرێم لەكۆی حەوت هەرێم هەیە، لەهەندێك شوێن بە هۆی كاریگەری ئیتنی و ئایینەوە قبوڵی كاری رێكخراوەیی ناكەن، نەك هەر كاری رێكخراوەیی بگرە پرۆسەی پەروەردەش گیرۆدەی ئەو كێشانە بووە، هەوڵەكانمان بەردەوامە بەڵام بەتەنیا بەخۆمان هەموو شتێك ناكرێت، زۆر گرنگە رێكخراوە جیهانیەكان و هەرێمایەتیەكان هاوكاریمان بكەن، ئەندامانی ئەنجومەن كۆمەڵێك پرسیاریان ئاراستەكردن و داوای ئەوەیان كرد رونكردنەوەی پێویست بدەن لەسەر شێوازی هاوكاری كردنیان، لەبەرامبەردا ئەوان داوای ۆركشۆپ و سمینار و خولی راهێنانیان كرد، لەمبارەیەوە هەریەك لە نوێنەری كۆریای باشور و مالیزیا ئامادەییان پیشاندا هاوكاریان بكەن، بۆ ئەو مەبەستە داوای پرۆپۆزەڵیان كرد، دوای پشوی بەیانی بۆ ماوەی (20) خولەك كارەكان دەستی پێكردەوە، ئەم بەشە تەرخان كرا بۆ ستراتیجیەتی (EI) یەكێـتی مامۆستایانی جیهانی، لەمبارەیەوە ئەو (17) ئامانجەی كەلە كۆبوونەوەی مانگی (9)ی نەتەوە یەكگرتوەكان پەسندكرابووخرایە روو، وەك (EI)لەگەڵ ئەوەی پاڵپشتی هەموو ئامانجەكان دەكات، بەڵام ئامانجی چوارەم كە تایبەتە بە پەروەردە، كراوەتە بنەما بۆ جێبەجێكردنی تا ساڵی (2030) لەمبارەیەوە لە هەوڵەكان بەردەوام دەبن و هاوكاریش لەگەڵ هەموو رێكخراوەكان دەكەن. ئامانجی چوارەم: بریتیە لە (( دەستەبەركردنی هەلی فێربوونی باش و گشگر و یەكسان بۆ هەموو تاكەكانی كۆمەڵ بەدرێژایی ژیان)) 

پێویستە بوترێ ئەم ئامانجەش ورد كراوەتەوە بۆ كۆمەڵێك ئامانجی وردتر لەوانە 

4-1 تا ساڵی (2030) دەبێت هەموو كچان و كوڕان مافی فێربوونی سەرەتایی و ئامادەییان بەبێ جیاوازی و بەباشترین شێوە كە پەیوەندیدار بە توانا و لێوەشاوەییانەوە هەبێت.

4-2 تا ساڵی (2030) دەبێت هەموو كچان و كوڕان مافی پەرەپێدانی توانای منداڵیان لەسەرپەرشتی و ئامادەسازی و زانیاری سەرەتایی بۆ فەراهەم بكرێت تاوەكو ئامادەبن بۆ خوێندنی سەرەتایی .

4-3 تا ساڵی (2030) دەبێت ژنان و پیاوان مافی یەكسانیان بۆ دەستەبەر بكرێت لە فێربوونی پیشەیی و تەكنیكی بە نرخێكی هەرزان كەلە كوالیتی فێربوونەكە كەم نەكاتەوە هەتا دەگاتە خوێندن لە زانكۆكانیش .

4-4 تا ساڵی (2030) دەبێـت رێژەی گەنجان و پێگەیشتوان لە بەدەستهێنانی شارەزایی جۆراوجۆر زیاتر بەرهەڤ بكرێت بەمەبەستی دامەزراندن و كاركردن .

4-5 تا ساڵی (2030) دەبێت هیچ جیاوازیەك لەنێوان هەر دوو رەگەز لە فورسەتی فێربوونی هەروەها دەستەبەری یەكسانی لەهەموو قوناغەكانی خوێندن و راهێنانی پیشەیی بۆ هەموو توێژەكان نەمێنێت هەروەها ئەو كەسانەی خاوەن پێداویستی تایبەت ئەو منداڵانەش لاوازی فێربوونیان هەیە . 

4-6 تا ساڵی (2030) دەبێـت دڵنیایی بدرێت لەوەی هەموو گەنجان و رێژەی هەرە زۆری پێگەیشتوان لە ژنان و پیاوان خوێندن و نوسین و ژمارەكردن بزانن . 

4-7 تا ساڵی (2030) دەبێـت دڵنیایی بدرێت لەوەی هەموو فێرخوازەكان زانیاری و شارەزایی پێویستیان لەمەڕ بەرهەڤ بوونی بەردەوام كە جۆری ژیان و مافی مرۆڤ و یەكسانی ژن و پیاو و كلتوری كۆمەڵایەتی و هەوڵدان بۆ ئاشتی و پێكەوە ژیان و دژایەتی كردنی ئەوانیتر بەهۆی ئایین و رەگەز و بیر و باوەڕەوە بەهەر هۆكارێك و هەر شێوەیەك لە شێوەكان بنبڕبكرێت . 

لەكاتژمێری دووەمی رۆژی دووەم، هەموو ئەندامانی ئەنجومەن بەسەر چوار گروپ دابەشكران تاوەكو هەر راسپاردەیەكیان لەبارەی ئامانجی چوارەم و هەر حەوت بڕگەكە هەبێت ئامادەی بكەن ئەوەبوو گروپەكان لەماوەی نیو كاتژمێردا كە بۆیان دیاری كرابوو راسپاردە تازەكانیان گەڵاڵە كرد پێویستە بوترێ بەندە لەگەڵ خاتو كرۆنە نوێنەری مامۆستایانی ئوسترالیا هەروەها خاتو ئان لوك نوێنەری مامۆستایانی تایوەن لەگەڵ خاتو (باگمە) لەتیمی راهێنەرانی مەكتەب گفتوگۆ و راسپاردەمان لەسەر هەردوو بڕگەی (6-7) گەڵاڵە كرد، دوای تەواوبوونی نیو كاتژمێرەكە و گەڕانەوە بۆ ناو هۆَلی سەرەكی كۆبوونەوە هەر گروپە و راسپاردە تازەكانیان خستەڕو لەلایەن ئەندامانیشەوە دەوڵەمەند كران، بەمشێوەیە كاتژمێری دووەمیش كۆتایی هات، لەكاتژمێری سێهەم گفتوگۆ لەسەر ئەو وڵاتانە كرا كە گۆڕەپانی ململانێن یان دوچاری كارەساتی سروشتی بوونەتەوە لەوانە :- 

وڵاتانی رۆژئاوای ئاسیا: لەمبارەیەوە داوا لە ئێمە كرا بەپێی راپۆرتی ئامادەكراو كە پێشتر ناردرابوو بۆ مەكتەب ، پێشكەشی ئامادەبووان بكەین، بۆ ئەو مەبەستە ناوەڕۆكی راپۆرتەكەمان خستەڕو كە تیایدا ئاماژە بە ئەو كارەسات و وێرانیە درا كە داعش دروستی كردووە لە كوشتن و سەربڕین و كاوڵكردنی قوتابخانە و شوێنە مێژویی و ئایینەكان هەروەها ئاماژەمان بە كارەساتی ئێزیدیەكان و بردنی (3500) لە كچ و ژنەكانیان بۆ بازارە پڕ لە دڕاندیەتی و دژە مرۆڤایەتیەكانیان دا، لەپاڵ ئەوەشدا ئاماژەمان بەئاوارەبوونە ژمارەیەكی یەكجار زۆر لە كریستیان و پێكهاتە ئاینی و ئیتنیەكانیتر دا كە لە ئێستادا هەرێمی كوردستاندان، لەكۆتاییدا داوامان كرد نوێنەرێك بنێرین تاوەكو راستیەكان بەچاوی خۆیان ببینن و هەڵسەنگاندن بۆ پێویستیەكانیان بكەن، هەروەها هەڵوێستە لەسەر بارودۆخی پەروەردە و مامۆستایان لەتوركیا كرا، لەمبارەیەوە بەڕێز ( فرید ڤان لیون) هەندێك زانیاری خستەڕو داوای لە ئێمە كرد زانیاری زیاتر بخەینەڕو، بۆ ئەو مەبەستە رونكردنەوەی پێویستمان دا كە لە دوای كودەتا سەرنەكەوتوەكەی ئەو وڵاتە دەسەڵاتی ئاكپارتی كەوتۆتە وێزەی پەروەردە و فێركردن تا ئێستا زیاتر لە (28) هەزار مامۆستا لە كار دەركراون و چەندین دەزگای پەروەردەییان داخستوە و بەئاشكرا پێشێلی رەوشی مافی مرۆڤ دەكەن، داوامان كرد مەكتەبی ئاسیا و رێكخراوەكانی سەر بەو مەكتەبە نامەی رەخنە ئامێز بۆ ئەو حكومەتە بنرێت و داوا بكەن ئەو پرۆسە بەد ناوە دەرهەق بە مامۆستایان و رێكخراوەكانیان رابگرن، چونكە دەنگۆی ئەوەش هەیە زۆربەی سەركردەكان رێكخراوی مامۆستایان ( ئێت مسەن) دەست بە سەركرابن، دوای ئەوە گفتوگۆ لەسەر ئێران كرا لە ماوەی رابردووا چەندین كادری چالاكی رێكخراوەی مامۆستایانیان دەسگیر كردووە لەوانە ( ئیسماعیل عەبدی) جگە لەوەش هەڵسەنگاندن بۆ مامۆستایانی شانشینی (بەحرەین) كرا كە حكومەت لەو وڵاتە رێگە نادات كاری رێكخراوەیی بكرێت، یان ئەگەر هەشبێت دەبێ‌ پابەند بێت بە فەلسەفە و ئایدای حكومەت، لە وڵاتی ڤێتنام رەوشی مامۆستایان جێگای ئومێد نیە وا بە زوویی بكەوێتە سەر پێی خۆی بە هۆی رێگریەكانی حكومەتی ئەو وڵاتە، وڵاتی هیندستانیش كاتێكی باشی بۆ تەرخان كرا، ئەوە رونكرایەوە تا ئەم ساتە پرۆسەی پەروەردە لە هەندێك دەڤەری ئەو وڵاتە بوونی نیە بەهۆی كلتوری دواكەوتوییان و سیستەمی دەرەبەگایەتی، لەلایەكیتر حكومەتیشیان بە كەمتەرخەم زانی كە وێرایی هەوڵنەدان بۆ دانانی سنورێك بۆ ئەو رێگریانەی لە كردنەوەی ناوەندەكانی فێركردن دەكرێت خودی حكومەتیش بڕیاری ئەوەی داوە (4000) قوتابخانە بەهۆكاری جۆراوجۆر دابخات، رێكخراوی مامۆستایانی گشتی هندستان دژایەتی كردنی ئەو هەنگاوەی حكومەتیان راگەیاندووە و تا وادەیەك توانیویانە رێگری لەو بریاڕە بكەن، لە وڵاتەكانی ئەفغانستان و پاكستان و بەنگلادیش ، رێكخراوەكانی مامۆستایانیان چالاكیەكی ئەوتۆیان نیە و زۆر خاو بوونەتەوە هۆكارەكەشی بەشێكی دەگەڕێتەوە بۆ خودی خۆیان بەشێكیش بۆ دەسەڵات و كلتوری ئەو وڵاتانە، لەمبارەیەوە مەكتەب بەردەوام دەبێت لە هەوڵدان بۆ باشكردن و ئەكتیفبوونیان . 

دەربارەی كارەساتە سروشتیەكان بە وردی هەڵوێستە لەسەر رەوشی : - 

1- دورگەكانی فیجی كرا ، وێڕایی ئەوەی حكومەت هیچ هاوكاری رێكخراوەكان ناكات لە كۆتایی ساڵی رابردوو بەهۆی لافاو و تسۆنامیەوە لە (900)قوتابخانە (400)یان وێران و كاوڵ بووە، لەدوای خۆیدا تەنگژەیەكی زۆر خراپی دروستكردووە هەر چەندە هەندێ هاوكاری هەبووە بەڵام كاریگەری ئەوتۆی نەبووە بە ئاراستەی باشبوون . 

2- سریلانكا: لەدوای بارانی وەرزی بەهێز و دروستبوونی لافاو، بەتایبەت لەهەرێمی (تامیل نادۆ) سەرەنجام ژمارەیەكی زۆر قوتابخانە داڕوخا هاوكات هەزاران خانوش وێران بوون، ئێستا زۆربەیان لە كەمپەكان دەژین و لە رەوشێكی یەكجار زۆر خراپدان هاوكاریەكی كەم كراون لەلایەن رێكخراوە نێو دەوڵەتیەكان زۆربەی هاوكاریەكان لە خەڵكی هەرێمەكانیتر بووە، سێ رێكخراوی مامۆستایانیش لەو شەش رێكخراوەی لەو وڵاتە هەیە هەر یەكە و موچەی مانگێگی خۆیان كردۆتە هاوكاری لێقەوماوەكان، پێویستە بوترێ لە سریلانكا (6) رێكخراوی مامۆستایان هەیە كە ژمارەی مامۆستایان (300) سێ سەد هەزارە، بۆ نمونە (2) رێكخراوی مامۆستایانی ئینگلیزی هەیە، (EI) لە هەوڵی ئەوەدایە بەلای كەم لەم قۆناغە فیدراسیۆنێكیان بۆ دروست بكات چونكە بەو حاڵەی ئێستا كاریگەری ئەوتۆیان لەسەر بەڕێوەچونی رەوشی پەروەردە نیە . 

نیبال : لەدوای ئەو بومەلەرزە كاوڵكاریەی لەو وڵاتە لەمانگی نیسانی (2015) رویدا، كارەساتێكی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا، تەنانەت (64) مامۆستاش بوونە قوربانی وێڕای ژمارەیەكی زۆر خوێندكار و خوێندنگا تائێستا شوێنەواری ئەو كاوڵكاریە ماوە، خودی حكومەتی ئەو وڵاتەش توانایەكی ئەوتۆی نیە، لەبەرامبەر ئەو كارەساتە سروشتیانە، مەكتەب وێرای هاوخەمی و پێشكەشكردنی هاوكاری بڕیاریدا بەردەوام بێت لە هەوڵی هاوكاریكردن لە رێی رێكخراوە فریاگوزاریەكان بۆ كەمكردنەوەی كاریگەریەكانی ئەو كارەساتانە بەتایبەت لەسەر رەوشی پەروەردە و فێركردن ، بۆ داڕشتنی بەرنامەی كاركردن ئایندە بۆ ئەو وڵات و رێكخراوانەی ئاماژەیان پێدرا داوا لە تیمی شارەزایان و راهێنەران لە نوسینگەی سەرەكی مەكتەب كرا بەپێی بەرپرسیاریەتی خۆیان لەسەر دەڤەرەكانی هەرێمی ئاسیاباسفیك بەزوترین راپۆرت ئامادە بكەن بۆ ئەوەی بەرنامەی كاری بۆ دابڕێژرێت، لەو بارەیەوە ئێمە راستەوخۆ وتوێژمان لەگەڵ بەرپرسی رۆژئاوای ئاسیا بەڕێز ( رەی ) كرد كە زۆر پێویستە سەردانێكی دەڤەرەكە بەتایبەت عێراق و هەرێمی كوردستان وسوریا و یەمەن بكەن، لەبەر ئەوەی ئەو ناوچانە دەڤەری گەرمن و رەوشی پەروەردە و مامۆستایان پشكی شێریان بەركەوتووە لەو وێرانكاری و خەمساردیەی حكومەتەكان، لەدوا بڕگەش بڕیاری ئەوە درا بۆ ساڵی ئایندە كۆنفراسێكی فراوان ببەسترێت لەبارەی دروشمەكەی داوا لە ئەندامانی مەكتەب كرا لەدوای گەڕانەوەیان هەر یەكە و دروشمێك بنێرن تاوەكو ببێتە دروشمی سەرەكی كۆنفراسەكە و رێكخستنی بەرنامەكەی لەبارەی وادەی بەستنی كۆنفراسەكە بڕیاری ئەوەدرا مانگی (10)ی ساڵی (2017) و هاوكات كۆبوونەوەی ئاسایی ئەنجومەن تەنفیزیش بكرێت، لەبارەی شوێنی بەستنی كۆنفراسەكە لەنێوان سێ وڵاتدا ( تایوەن ، سریلانكا، نیپال) بەزۆرینەی دەنگی ئەندامان نیپال دیاریكرا وەك رێزگرتنێك لەگیانی (64) مامۆستا و سەدان قوتابی و خوێندكار ئەمە و كۆبوونەوەكان لەدوای دوو رۆژی بەردەوامی، كاتژمێر (4.10)ی دوای نیوەڕۆی (28) سپتەمبەری(2016) بەوێنەیەكی كۆی ئەندامان كۆتای هات وەك بڕیاردرا لە ئایندەیەكی نزیكدا كۆی بڕیار و راسپاردەكان بنێرن، بۆ ئێوارەكەش لە خواردنگای تایلەند داوەتی خاتو (سوزان هۆگیۆ) سەرۆكی یەكێتی مامۆستایانی جیهانی (EI)بووین، پێویستە بوترێ خواردنەكان زۆربەی گیایی بوون و راشیانگەیاند هەمویان حەڵاڵن جگە لەوانەی بە تایبەت داوا دەكرێن، بەڵام هەمویان زۆر تیژو توندبوون لەگەڵ ئەوەشدا خۆشبوون، كاتژمێر (5) بەیانی رۆژی (29)ی سبتەمبەر لە هۆتێل بەرێكەوتم بەرەو فڕۆكەخانەی رانگۆنی نێو دەوڵەتی لە پێشەوەش ئاماژەم پێدا هەروەكو ئەوەی خۆمان بوو لە هەولێر، كاتژمێر (8.25) فڕۆكەكەمان هەڵفڕی بەرەو دوحا كاتژمێر (10.40) بەیانی گەیشتینە دۆحا دوای شەش كاتژمێر و (10) دەقیقە فڕین، جێی وەبیرهێنانەوەیە جیاوازی كات لەنێوان میانمار و كوردستان سێ كاتژمێر و نیوە، دوای چوار كاتژمێر چاوەڕوانی لە فڕۆكەخانە كاتژمێر دوو و دە دەقیقە هەڵفڕین بەرەو هەولێر دوای (2) كاتژمێر و چل دەقیقە بەخۆشیەكی زۆرەوە بەسەلامەتی گەیشتینەوە خاكی نیشتمان. 

ئامادەكردنی: عەبدولواحێد محەمەد 

ئەندامی مەكتبی هەرێمی ئاسیاباسفیكی یەكێتی مامۆستایانی جیهانی((((EI

30سبتەمبەری 2016